Overzicht onderzoeken

Deze pagina bevat een overzicht van onderzoeken naar participatie en lokaal eigendom in de energietransitie.

juni 2024

Draagvlak voor klimaatbeleid - acceptatieprincipes

Het bereiken van nationale klimaatdoelen vraagt om ambitieus klimaat- en energiebeleid. De implementatie van dit klimaatbeleid kan veranderingen vragen in het gedrag van burgers en bedrijven, wat soms gepaard gaat met bijvoorbeeld verhoogde financiële kosten. De acceptatie van beleid is van belang voor een effectieve en snelle implementatie en uitvoering van dat beleid. Hoe kan beleid zo worden vormgegeven dat het kan rekenen op (actieve) steun van zowel burgers als bedrijven?

De Warm(t)e Kermis

De gebouwde omgeving in Nederland moet verduurzamen en van het aardgas af. Voor het betrekken van bewoners zijn verschillende participatietools beschikbaar. Die gaan echter vaak voorbij aan de vraag in hoeverre en op welke wijze bewoners zelf graag betrokken willen worden. De Warm(t)e Kermis helpt om deze participatiebehoefte in kaart te brengen.

apr 2024

De bereidheid van bewoners om mee te betalen aan een warmtenet

In buurten waar een warmtenet wordt gepland, kan een beroep worden gedaan op bewoners om financieel bij te dragen aan de warmtenet-aansluiting naar de woning. Dit onderzoek analyseert de invloed van sociale factoren, demografische factoren, woninggerelateerde factoren en financiële factoren op de bereidheid van eigenaarbewoners om mee te betalen aan een warmtenetaansluiting. 

Impact met participatie-onderzoek door de Interdepartementale Werkgroep

In februari 2023 vond de eerste Participatie-Onderzoek-Praktijk-bijeenkomst (‘POP1’) plaats. Tijdens deze bijeenkomst, en vooruitlopend op de actualisering van de kennisagenda, werd aangekondigd dat er vier onderzoeksvouchers ter beschikking zouden worden gesteld. Het doel van de vouchers is om (praktijk)onderzoek naar participatieonderwerpen niet alleen te agenderen maar ook te laten uitvoeren. De Interdepartementale Werkgroep IDWP organiseerde op 2 april 2024 een inspiratiesessie over de eerste resultaten van deze vier onderzoeken.

mrt 2024

Een rechtvaardige en effectieve overgang naar windenergie: Zes inzichten uit Denemarken en Nederland

De energietransitie biedt een unieke kans om naar een eerlijk en participatief energiesysteem te gaan. Wientjes en Lina Le Pelley delen hun inzichten uit het EU Horizon-project JustWind4All en benadrukken zes "lessen" voor participatieve, inclusieve en rechtvaardige ontwikkeling van windenergie, gebaseerd op de casestudies van Denemarken en Nederland.

Lokale Energie Monitor 2023

De Lokale Energie Monitor is de jaarlijkse voortgangsrapportage van, voor en over energiecoöperaties en -collectieven in Nederland. 

Inwonerraad Energie maakt energietransitie democratischer

Een Inwonerraad Energie adviseerde het Expertteam Energiesysteem 2050 over ons toekomstig energiesysteem. De Rijksuniversiteit Groningen (RUG) onderzocht de ervaringen van deelnemers en vergeleek hun opvattingen met die van niet-deelnemers. 

Polderklimaat in uitvoering

Het gebruik van brede maatschappelijke akkoorden en convenanten is aantrekkelijk voor besluitvorming in grote en complexe vraagstukken zoals de energietransitie. Het Klimaatakkoord laat zien dat dergelijk breed overleg met stakeholders een manier is om afspraken te maken over te behalen doelen. Maar hoe worden die akkoorden uitgevoerd nadat ze zijn gesloten?

feb 2024

De energietransitie en vervoersarmoede

In de energietransitie wordt van huishoudens verwacht dat ze hun energieconsumptie reduceren en verduurzamen, ook als het gaat om vervoer. Dit wordt gestimuleerd door maatregelen zoals milieuzones en hogere brandstofprijzen. De uitgangspositie van huishoudens onderling verschilt echter en dat heeft effect op de mate waarin zij keuze hebben voor duurzamere alternatieven. Verschillen in bijvoorbeeld inkomen, woningkenmerken, locatie en reisbestemmingen, zorgen ervoor dat sommige huishoudens makkelijker kunnen deelnemen aan de energietransitie dan andere. Als huishoudens niet mee kunnen doen verhoogt dit hun risico op vervoersarmoede.

Windfondsen en maatschappelijk draagvlak: Lessons Learned van vijf windparken in Midden-Limburg

In Midden-Limburg, in de buurt van Roermond, staan vijf windparken die elk jaar een deel van hun financiële opbrengst in fondsen storten voor de omgeving van het park. RVO zocht contact met deze vijf windparken om samen Lessons Learned op te tekenen en hun ervaringen breed te delen. Met name windparken in Nederland die zich nog in de startfase bevinden kunnen daar hun voordeel mee doen.

jan 2024

Energy citizenship: 6 verschillende soorten deelnemers aan de energietransitie

De energietransitie vraagt om een collectieve verandering, waarin zowel individuen als entiteiten een rol spelen: energy citizens. Deze energy citizens verschillen in de manier waarop ze betrokken zijn bij de energietransitie. In dit onderzoek zijn voor zes verschillende energy citizens de drijfveren en barrières in kaart gebracht voor hun deelname aan de energietransitie. Daaruit blijkt dat het belangrijk is om rekening te houden met de heterogeniteit en asymmetrie in barrières en drijfveren tussen energy citizens.

Kennisagenda Participatie 2024

De kennisagenda is ontwikkeld door het Kennisknooppunt Participatie door met verschillende onderzoeks- en kennisinstellingen in gesprek te gaan over de actuele ontwikkelingen in het vakgebied participatie.

dec 2023

NP RES Hoofdstuk Draagvlak in Foto RES

Conclusies van het PBL in de Monitor RES 1.0 en de duiding en aanvullingen van NP RES.

jan 2023 - dec 2023

Overzicht monitors en onderzoeken participatie 2023

Dit is een overzicht van de verschillende monitors en onderzoeken die in 2023 worden uitgevoerd. Ze vormen samen het totaalplaatje vormen van de stand van zaken op participatiegebied in de energietransitie. Elk onderzoek vervult daarin zijn eigen specifieke rol.

februari 2023

HIER & RVO Lokale Energie Monitor 2022

De Lokale Energie Monitor is de jaarlijkse voortgangsrapportage van, voor en over energiecoöperaties en -collectieven in Nederland. 

december 2022

Relatie tussen participatie en vertrouwen in openbaar bestuur

Dit onderzoek, uitgevoerd door de Open Universiteit in opdracht van de provincie Zuid-Holland en in samenwerking met het Kennisknooppunt Participatie, onderzoekt de vermeende relatie tussen participatie en politiek vertrouwen. Het onderzoek richtte zich specifiek op decentrale overheden.

mei 2022 - heden

TNO kennisprogramma inwonerparticipatie

TNO voert in opdracht van het ministerie van EZK het 'Kennisprogramma Burgerparticipatie Energietransitie in de Fysieke Leefomgeving' uit om een systematisch overzicht te creëren van wat er gebeurt in de praktijk en om inzicht te krijgen in de effecten van burgerparticipatie op het beleid en op de beleving van burgers.

april 2022
TNO Beleving windenergie op land

In dit kwantitatieve en kwalitatieve onderzoek is gekeken welke factoren bepalen hoe omwonenden (de ontwikkeling van) een windpark in hun directe leefomgeving beleven.


NP RES Leren met de RES

Ben je op zoek naar kennisontwikkeling anders dan participatie? Op leren met de RES vind je een overzicht van de netwerken en communities die zich bezig houden met de energietransitie. Ook vind je hier publicaties en essays rondom de energietransitie.

NP RES Data en Monitoring

Ben je op zoek naar data en monitors anders dan van participatie? Op Data en Monitoring vind je een overzicht van alle beschikbare data, kaarten en monitors.

Praktische inzichten uit onderzoeksprogramma NWO-MARET

Het onderzoeksprogramma NWO-MARET (2019-2025) levert praktische kennis en handelingsperspectief op voor professionals die zich bezighouden met regionale energietransitie en de lokale warmtetransitie. Thema's die hierin aan bod komen zijn o.a. draagvlak onder burgers, het bevorderen van actieve participatie, lokaal eigendom en eigenaarschap, ruimtelijke vraagstukken en het combineren van opgaven.

Ander onderzoek bij kennisinstellingen

Bij verschillende kennisinstellingen vindt onderzoek plaats naar participatie in de energietransitie. Dit is een overzicht van de lopende onderzoeken waar NP RES van weet.